Jak odróżnić objawy migreny u dzieci od objawów u dorosłych?

Około 5% dzieci cierpi na migreny do 10. roku życia. Napady migreny u dzieci często nie są rozpoznawane w odpowiednim czasie. Różnią się one pod wieloma względami od napadów migreny u dorosłych. Samo przekonanie, że migrena jest „chorobą dziewcząt”, prowadzi do braku diagnozy lub opóźnionej diagnozy u chłopców. Jest to szczególnie istotne, ponieważ migreny częściej występują u chłopców niż u dziewcząt aż do okresu dojrzewania. Chociaż nadwrażliwość na hałas i światło są bardzo typowymi objawami migreny u dorosłych, u dzieci te objawy towarzyszące mogą nie występować lub być mniej nasilone. Co więcej, dzieci często mają trudności z artykułowaniem i komunikowaniem tych nadwrażliwości. Napadom migreny u dzieci częściej towarzyszy zwiększona wrażliwość na zapachy, zawroty głowy i bóle brzucha. Około 70% dzieci doświadcza tzw. objawów autonomicznych podczas napadu migreny. Objawy te są częściej opisywane u dorosłych z klasterowymi bólami głowy. W dzieciństwie można je również zaobserwować w migrenach. Objawy te obejmują pocenie się lub zaczerwienienie twarzy. Oczy mogą być zaczerwienione lub łzawiące. Nos może być cieknący lub zatkany. Powieki mogą być opuchnięte, a jedna powieka może być osłabiona. Faza bólu głowy u dzieci jest często krótsza niż u dorosłych i może trwać krócej niż cztery godziny. Lokalizacja bólów głowy jest również mniej wyraźna u dzieci niż u dorosłych. Podczas gdy bóle głowy u dorosłych są często jednostronne, u dzieci ból jest zwykle zlokalizowany po obu stronach. Wreszcie, w dzieciństwie występują tzw. warianty migreny. Są to objawy nawracające. Należą do nich epizodyczna choroba lokomocyjna, okresowe zaburzenia snu, takie jak lunatykowanie, mówienie przez sen, budzenie się z przestrachem i zgrzytanie zębami. Charakterystyczne są również okresowe wymioty lub ból brzucha. Nagłe zawroty głowy lub kręcz szyi mogą również być objawami epizodycznymi w dzieciństwie, które mogą być związane z migreną.

Jak rozpoznać migrenę u dzieci?

Bóle głowy podczas ataku migreny przechodzą przez cztery fazy. W fazie przedbólowej zarówno dzieci, jak i dorośli doświadczają zmian nastroju, takich jak drażliwość. Dzieci są również bardziej narażone na bladość lub cienie pod oczami. Często zgłaszają również bóle brzucha, biegunkę lub problemy trawienne. Mogą również wystąpić sztywność mięśni, zmęczenie i ziewanie. W tzw. fazie aury często występują zaburzenia widzenia i inne objawy neurologiczne. Dzieciom często trudno jest opisać te zmiany. W związku z tym mogą mieć trudności z komunikowaniem objawów, takich jak zygzakowate linie w polu widzenia, mrowienie, zawroty głowy lub trudności w mówieniu. W fazie bólu głowy dzieci mają również duże trudności z opisaniem cech bólu. Brakuje im słownictwa, aby na przykład opisać pulsujący ból. Mają również trudności z wyrażeniem nasilenia bólu słowami. Z tego powodu ważne jest, aby oceniać ból u dzieci, obserwując ich zachowanie i zauważając zmiany w jego skutkach. Dzieciom na przykład często trudno jest zakomunikować początek bólu. Mogą jednak przestać się bawić lub jeść, płakać, stać się drażliwi, a nawet mieć napady złości. Same te zmiany nie mogą potwierdzić diagnozy migreny. Wskazują one jednak na początek i postęp migreny. Po ustąpieniu bólu głowy rozpoczyna się tzw. faza pomigrenowa. U dorosłych faza ta często charakteryzuje się zmęczeniem, osłabieniem, wahaniami nastroju, bólem szyi, trudnościami z koncentracją lub zawrotami głowy. Dzieci w tej fazie częściej skarżą się na pragnienie, senność, zaburzenia widzenia, głód, mrowienie, drętwienie i ból oczu.

Czy dzieci cierpiące na migreny i bóle głowy powinny być badane przez lekarza?

Jeśli bóle głowy występują po raz pierwszy, a ich przyczyna i rodzaj są niejasne, należy postawić diagnozę i zaplanować leczenie. Dlatego dzieci powinny przejść dokładne badanie lekarskie. Najczęstszymi bólami głowy są migreny i napięciowe bóle głowy. Te dwa rodzaje bólów głowy stanowią ponad 92% wszystkich bólów głowy. Jednak obecnie rozpoznaje się ponad 367 głównych rodzajów bólów głowy. Z tego powodu ważne jest, aby nawet rzadkie bóle głowy były wcześnie diagnozowane. Im wcześniejsza diagnoza, tym większe prawdopodobieństwo skutecznego leczenia.

Czy istnieją jakieś ogólne środki zapobiegawcze dla dzieci?

Zarówno dzieci, jak i rodzice powinni otrzymać poradnictwo dotyczące czynników stylu życia, które mogą zaostrzać migreny, a także sposobów radzenia sobie z czynnikami je wywołującymi. W życiu codziennym należy unikać sytuacji, w których jest to zbyt szybkie, nieregularne, zbyt nagłe i zbyt częste. Kluczowe są konsekwencja i regularność. Należy zachować regularny rytm dnia i nocy. Ważne jest również spożywanie posiłków o stałych porach. Szczególną uwagę należy zwrócić na śniadanie o odpowiedniej zawartości węglowodanów, spożywane w relaksującej atmosferze. Kluczowe jest również odpowiednie nawodnienie w ciągu dnia. Dzieci, w szczególności, powinny mieć czas na relaks i ciszę w ciągu dnia. Konsumpcja mediów powinna być ograniczona, a wystarczająca ilość czasu powinna być przeznaczona na świeże powietrze i aktywność fizyczną.

Czy istnieją skuteczne techniki relaksacji profilaktycznej dla dzieci?

Aby zapobiegać migrenom, dzieci mogą praktykować progresywną relaksację mięśni, według Jacobsona. Technikę tę można ćwiczyć na przykład za pomocą aplikacji na migrenę (dostępnej bezpłatnie w sklepach z aplikacjami na iOS i Androida). Biofeedback to również skuteczna forma terapii, której można nauczyć się w ramach terapii behawioralnej.

Jakie ogólne środki ostrożności można podjąć w przypadku dzieci podczas napadu padaczkowego?

Miejscowe schładzanie zimnym kompresem na czoło i skronie, wraz z możliwością odpoczynku i snu, wystarcza w leczeniu ostrego ataku migreny u niektórych dzieci. Stanowi to podstawową terapię. Należy również zapewnić dziecku ochronę przed bodźcami, unikać jasnego światła i hałasu.

Jakie leki można podawać dzieciom w przypadku migreny, jeśli zajdzie taka potrzeba, i kiedy jest najlepszy moment, aby to zrobić?

W leczeniu napadów migreny u dzieci, podstawowym zalecanym lekiem jest ibuprofen w dawce 10 mg/kg masy ciała. Od 12. roku życia można również stosować kwas acetylosalicylowy (aspirynę) w dawce 500 mg. W przypadku nudności lub wymiotów, od 12. roku życia można stosować domperidon. W leczeniu migreny u młodzieży od 12. roku życia, dopuszczone są sumatryptan w dawce 10 mg i zolmitryptan w dawce 5 mg w postaci aerozolu do nosa. Dostępne są obecnie obszerne dane uzasadniające stosowanie tryptanów w postaci sumatryptanu 10 mg lub 20 mg w postaci aerozolu do nosa, zolmitryptanu 2,5 lub 5 mg w postaci tabletek, ryzatryptanu 5 lub 10 mg w postaci tabletek i almotryptanu 12,5 mg w postaci tabletek, nawet przed ukończeniem 12. roku życia, jeśli doraźne leczenie lekami przeciwbólowymi jest niewystarczające, pod warunkiem, że dziecko zostało odpowiednio poinformowane. Jeśli ostrych napadów migreny u dzieci i młodzieży nie można skutecznie leczyć konwencjonalnymi metodami, można rozważyć podskórne wstrzyknięcie sumatryptanu po odpowiednim poradnictwie, zgodnie z obowiązującymi wytycznymi. Zarówno dzieci, jak i ich rodzice powinni być dokładnie poinformowani o możliwościach leczenia napadów migreny. Należy ich również poinformować o znaczeniu wczesnego przyjęcia doraźnego leku w trakcie napadu. Może to poprawić zarówno skuteczność, jak i tolerancję.