Największe na świecie badanie migreny odkryło 44 nowe klucze genetyczne do migreny

Kiel, Helsinki, Oslo, Cambridge (MA), 20 czerwca 2016 r. W największym jak dotąd na świecie badaniu nad migreną odkryto 44 nowe warianty genów. Warianty te są związane ze zwiększonym ryzykiem rozwoju migreny. Wiele z tych wariantów genów znajduje się w regionach genomu regulujących układ krążenia w mózgu. Nowe odkrycia wskazują, że zaburzenie dopływu krwi do mózgu jest niezbędne do rozwoju migreny. Wyniki opublikowano dzisiaj w czasopiśmie naukowym „Nature Genetics” i stanowią one kamień milowy w zrozumieniu przyczyn migreny.

Projekt był realizowany przez kilka lat przez naukowców z międzynarodowego konsorcjum genetyki bólów głowy, w tym badaczy z Kilońskiej Kliniki Bólu, we współpracy z prof. Christianem Kubischem z Instytutu Genetyki Człowieka Uniwersytetu w Hamburgu. Z Kilonii pochodził również prof. Stefan Schreiber z Instytutu Klinicznej Biologii Molekularnej Uniwersytetu. W badaniu uczestniczyły zespoły badawcze z Australii, Danii, Estonii, Finlandii, Niemiec, Islandii, Holandii, Norwegii, Hiszpanii, Szwecji, Wielkiej Brytanii i Stanów Zjednoczonych z całego świata. Badanie opiera się na próbkach genetycznych pobranych od 375 000 Europejczyków, Amerykanów i Australijczyków.

Przyczyny migren są od dziesięcioleci przedmiotem intensywnych badań naukowych na całym świecie. Nowe badanie po raz pierwszy odkryło warianty genetyczne sugerujące, że specyficzna reakcja układu krążenia w mózgu jest kluczową przyczyną rozwoju migreny.

Profesor Hartmut Göbel (58), dyrektor Kliniki Leczenia Bólu w Kilonii i współautor, powiedział: „Dane z naszego badania po raz pierwszy dowodzą, że reakcja tętnic i mięśni gładkich w ścianach naczyń układu krążenia jest niezbędna do rozwoju migreny. Tętnice dostarczają komórkom nerwowym mózgu tlen i energię. Są one kluczowe dla prawidłowego funkcjonowania nerwów. Według nowych danych, tymczasowe zaburzenie tego dopływu, ze względu na specyficzny skład genetyczny osób dotkniętych tą chorobą, podczas ataku migreny odgrywa decydującą rolę w jej wywołaniu”

Według Światowej Organizacji Zdrowia migrena zajmuje szóste miejsce wśród najbardziej wyniszczających chorób u ludzi. Bóle głowy zajmują trzecie miejsce na liście najbardziej wyniszczających chorób na świecie. W samych Niemczech około miliona osób cierpi na ataki migreny każdego dnia. Spośród nich 100 000 jest codziennie przykutych do łóżka. Na całym świecie cierpi na nią ponad miliard osób.

Migrena powoduje bardzo silne, pulsujące bóle głowy. Aktywność fizyczna nasila ból, często unieruchamiając pacjentów w łóżku. Uniemożliwia im to uczestnictwo w życiu społecznym i zawodowym. Atakom mogą towarzyszyć silne nudności i niekontrolowane wymioty. Zwiększona wrażliwość na światło, hałas i ogólnie wyostrzony węch dodatkowo nasilają ataki. U ponad 10% chorych ataki mogą być poprzedzone deficytami neurologicznymi, takimi jak poważne zaburzenia widzenia, paraliż, trudności w mówieniu lub zaburzenia świadomości. Poważne powikłania migreny obejmują udar, napady padaczkowe i współwystępujące zaburzenia zdrowia psychicznego. W samych Niemczech średnio 8,3 miliona osób przyjmuje leki przeciwbólowe codziennie w celu leczenia silnych bólów głowy.

Badania epidemiologiczne ostatnich lat potwierdziły, że migrena wiąże się ze zwiększonym ryzykiem udaru mózgu, zawału serca i innych chorób układu sercowo-naczyniowego.

Nowe dane dotyczące rozwoju migreny są zgodne z tymi odkryciami. Po raz pierwszy obecne badanie wykazało, że wariant genu PHACTR1 jest powiązany ze zwiększonym ryzykiem migreny. Ten sam wariant genu prowadzi również do zwiększonego ryzyka rozdarcia ściany tętnicy szyjnej. Zjawisko to nazywa się rozwarstwieniem tętnicy szyjnej i jest główną przyczyną udaru mózgu u młodych pacjentów.

Zidentyfikowano 44 warianty genów, zlokalizowane w 38 genach. Badanie po raz pierwszy ujawniło 28 dotychczas zupełnie nieznanych wariantów genów, które odgrywają kluczową rolę w rozwoju migreny. Ponadto potwierdzono obecność innych, wcześniej znanych wariantów genów.

Aby odkryć te nowe warianty genów, naukowcy połączyli dane z ponad 22 badań asocjacyjnych obejmujących cały genom. Badania te obejmowały dane pochodzące od około 35 000 pacjentów z migreną. Spośród kilku milionów przeanalizowanych wariantów genetycznych zidentyfikowano 38 niezależnych regionów genomu, które są powiązane ze zwiększonym ryzykiem migreny. Tylko 10 z tych regionów było wcześniej znanych.

Ponieważ poszczególne warianty genu tylko nieznacznie zwiększają ryzyko wystąpienia migreny, nowe odkrycia mogły zostać uzyskane jedynie dzięki łącznemu gromadzeniu próbek i analizom przez naukowców z całego świata. Z tego powodu współpraca międzynarodowa ma kluczowe znaczenie dla odkrycia złożonych mechanizmów neurologicznych leżących u podstaw rozwoju migreny.

Nowe odkrycia i analizy genetyczne umożliwiają podjęcie pierwszych konkretnych kroków w kierunku opracowania indywidualnie spersonalizowanych metod leczenia złożonej i szeroko rozpowszechnionej migreny. Obecnie klinicznie rozróżnia się ponad 30 różnych podtypów migreny. Pacjenci z migreną reagują bardzo różnie na różne terapie. Leki, które są wysoce skuteczne u niektórych osób, mogą być nieskuteczne u innych. Nowo odkryte odkrycia mogą stanowić podstawę do podziału osób dotkniętych tą chorobą na różne grupy ryzyka genetycznego. Dzięki selektywnym metodom terapeutycznym możliwe jest opracowanie najlepszych możliwych metod leczenia dla każdej podgrupy o określonym profilu genetycznym. Może to prowadzić do znacznie skuteczniejszej i bardziej tolerowanej profilaktyki oraz doraźnego leczenia napadów migreny.

Oryginalna publikacja:
Metaanaliza 375 000 osób zidentyfikowała 38 loci podatności na migrenę (2016). Padhraig Gormley, Verneri Anttila, Bendik S Winsvold i in. Nature Genetics
http://www.nature.com/ng/journal/vaop/ncurrent/full/ng.3598.html

W celu uzyskania dalszych informacji prosimy o kontakt:
Prof. Hartmut Göbel,
tel. +49 431 20099150,
e-mail: hg@schmerzklinik.de

Komunikat prasowy Uniwersytetu Helsińskiego: Zakrojone na szeroką skalę badanie genetyczne dostarcza nowych informacji na temat przyczyn migreny

Podcast radiowy Prof. Hartmut Göbel, Klinika Leczenia Bólu w Kilonii: Genetyczne podłoże migreny: Znaczenie nowego badania dla badań i leczenia

Podcast radiowy Prof. Dale Nyholt, Uniwersytet Technologiczny w Queensland: Największe na świecie badanie nad migreną identyfikuje obszary genetyczne związane z jej występowaniem

Centra uczestniczące

Padhraig Gormley* ^,1,2,3,4 , Verneri Anttila* ^,2,3,5 , Bendik S Winsvold ^6,7,8 , Priit Palta ⁹ , Tonu Esko ^2,10,11 , Tune H. Pers ^2,11,12,13 , Kai-How Farh ^2,5,14 , Ester Cuenca-Leon ^1,2,3,15 , Mikko Muona ^9,16,17,18 , Nicholas A Furlotte ¹⁹ , Tobias Kurth ^20,21 , Andres Ingason ²² , George McMahon ²³ , Lannie Ligthart ²⁴ , Gisela M Terwindt ²⁵ , Mikko Kallela ²⁶ , Tobias M Freilinger ^27,28 , Karolina Biegła ²⁹ , Scott G Gordon ³⁰ , Anine H Stam ²⁵ , Stacy Steinberg ²² , Guntram Borck ³¹ , Markku Koiranen ³² , Lydia Quaye ³³ , Hieab HH Adams ^34.35 , Terho Lehtimäki ³⁶ , Antti-Pekka Sarin ⁹ , Juho Wedenoja ³⁷ , David A Hinds ¹⁹ , Julie E Buring ^21.38 , Markus Schürks ³⁹ , Paul M Ridker ^21,38 , Maria Gudlaug Hrafnsdottir ⁴⁰ , Hreinn Stefansson ²² , Susan M Ring ²³ , Jouke-Jan Hottenga ²⁴ , Brenda WJH Penninx ⁴¹ , Markus Färkkilä ²⁶ , Ville Artto ²⁶ , Mari Kaunisto ⁹ , Salli Vepsäläinen ²⁶ , Rainer Malik ²⁷ , Andrew C Heath ⁴² , Pamela AF Madden ⁴² , Nicholas G ³⁰ , Grant W Montgomery ³⁰ , Mitja Kurki ^1,2,3 , Mart Kals ¹⁰ , Reedik Mägi ¹⁰ , Kalle Pärn ¹⁰ , Eija Hämäläinen ⁹ , Hailiang Huang ^2,3,5 , Andrea E Byrnes ^2,3,5 , Lude Franke ⁴³ , Jie Huang ⁴ , Evie Stergiakouli ²³ , Phil H Lee ^1,2,3 , Cynthia Sandor ⁴⁴ , Caleb Webber ⁴⁴ , Zameel Cader ^45,46 , Bertram Muller-Myhsok ⁴⁷ , Stefan Schreiber ⁴⁸ , Thomas Meitinger ⁴⁹ , Johan G Eriksson ^50,51 , Veikko Salomaa ⁵¹ , Kauko Heikkilä ⁵² , Elizabeth Loehrer ^34,53 , Andre G Uitterlinden ⁵⁴ , Albert Hofman ³⁴ , Cornelia M van Duijn ³⁴ , Lynn Cherkas ³³ , Linda M. Pedersen ⁶ , Audun Stubhaug ^55,56 , Christopher S Nielsen ^55,57 , Minna Männikkö ³² , Evelin Mihailov ¹⁰ , Lili Milani ¹⁰ , Hartmut Göbel ⁵⁸ , Ann-Louise Esserlind ⁵⁹ , Anne Francke Christensen ⁵⁹ , Thomas Folkmann Hansen ⁶⁰ , Thomas Werge ^61,62,63 , International Headache Genetics Consortium ⁶⁴ , Jaakko Kaprio ^9,65,66 , Arpo J Aromaa ⁵¹ , Olli Raitakari ^67,68 , M Arfan Ikram ^34,35,68 , Tim Spector ³³ , Marjo-Riitta Järvelin ^32,70,71,72 , Andres Metspalu ¹⁰ , Christian Kubisch ⁷³ , David P Strachan ⁷⁴ , Michel D Ferrari ²⁵ , Andrea C Belin ²⁹ , Martin Dichgans ^27,75 , Maija Wessman ^9,16 , Arn MJM van den Maagdenberg ^25,76 , John-Anker Zwart ^6,7,8 , Dorret I Boomsma ²⁴ , George Davey Smith ²³ , Kari Stefansson ^22.77 , Nicholas Eriksson ¹⁹ , Mark J Daly ^2,3,5 , Benjamin M Neale ^§,2,3,5 , Jes Olesen ^§,59 , Daniel I Chasman ^§,21,38 , Dale R Nyholt ^§,78 i Aarno Palotie ^{§,1,2,3,4,5,9,79} .

^1. Oddział Genetyki Psychiatrycznej i Neurorozwojowej, Szpital Ogólny Massachusetts i Harvard Medical School, Boston, USA. ^2. Program Genetyki Medycznej i Populacyjnej, Broad Institute of MIT i Harvard, Cambridge, USA. ^3. Centrum Badań Psychiatrycznych Stanleya, Broad Institute of MIT i Harvard, Cambridge, USA. ^4. Wellcome Trust Sanger Institute, Wellcome Trust Genome Campus, Hinxton, Wielka Brytania. ^5. Oddział Genetyki Analitycznej i Translacyjnej, Szpital Ogólny Massachusetts i Harvard Medical School, Boston, USA. ^6. FORMI, Szpital Uniwersytecki w Oslo, PO 4956 Nydalen, 0424 Oslo, Norwegia. ^7. Wydział Neurologii, Szpital Uniwersytecki w Oslo, PO 4956 Nydalen, 0424 Oslo, Norwegia. ^8. Instytut Medycyny Klinicznej, Uniwersytet w Oslo, PO 1171 Blindern, 0318 Oslo, Norwegia. ^9. Instytut Medycyny Molekularnej Finlandii (FIMM), Uniwersytet Helsiński, Helsinki, Finlandia. ^10. Estońskie Centrum Genomu, Uniwersytet w Tartu, Tartu, Estonia. ^11. Oddział Endokrynologii, Szpital Dziecięcy w Bostonie, Boston, USA. ^12. Statens Serum Institut, Dział Badań Epidemiologicznych, Kopenhaga, Dania. ^13. Centrum Podstawowych Badań Metabolicznych Fundacji Novo Nordisk, Uniwersytet Kopenhaski, Kopenhaga, Dania. ^14. Illumina, 5200 Illumina Way, San Diego, USA. ^15. Instytut Badawczy Vall d'Hebron, Neurologia Dziecięca, Barcelona, Hiszpania. ^16. Instytut Genetyki Folkhälsan, Helsinki, Finlandia, FI-00290. ^17. Centrum Neurobiologii, Uniwersytet Helsiński, Helsinki, Finlandia, FI-00014. ¹⁸ Jednostka programów badawczych, Neurologia molekularna, Uniwersytet Helsiński, Helsinki, Finlandia, FI-00014. ¹⁹ 23andMe, Inc., 899 W. Evelyn Avenue, Mountain View, CA, USA. ²⁰ Centrum badawcze Inserm ds. epidemiologii i biostatystyki (U897), Uniwersytet w Bordeaux, 33076 Bordeaux, Francja. ²¹ Oddział medycyny zapobiegawczej, Szpital Brigham and Women's, Boston MA 02215. ²² deCODE Genetics, 101 Reykjavik, Islandia. ²³ Rada ds. badań medycznych (MRC) Jednostka epidemiologii zintegrowanej, Uniwersytet w Bristolu, Bristol, Wielka Brytania. ²⁴ VU University Amsterdam, Katedra Psychologii Biologicznej, Amsterdam, Holandia, 1081 BT. ²⁵ Leiden University Medical Center, Katedra Neurologii, Leiden, Holandia, PO Box 9600, 2300 RC. ²⁶ Katedra Neurologii, Szpital Uniwersytecki w Helsinkach, Haartmaninkatu 4, 00290 Helsinki, Finlandia. ²⁷ Instytut Badań nad Udarem Mózgu i Demencją, Szpital Uniwersytetu Monachijskiego, Uniwersytet Ludwiga Maximiliana w Monachium, Feodor-Lynen-Str. 17, 81377 Monachium, Niemcy. ²⁸ Katedra Neurologii i Epileptologii, Instytut Badań Klinicznych Mózgu Hertie, Uniwersytet w Tybindze. ²⁹ Instytut Karolinska, Katedra Neurobiologii, 171 77 Sztokholm, Szwecja. ³⁰ Katedra Genetyki i Biologii Obliczeniowej, Instytut Badań Medycznych QIMR Berghofer, 300 Herston Road, Brisbane, QLD 4006, Australia. ³¹ Uniwersytet w Ulm, Instytut Genetyki Człowieka, 89081 Ulm, Niemcy. ³² Uniwersytet w Oulu, Centrum Epidemiologii Przebiegu Życia i Medycyny Systemowej, Oulu, Finlandia, Box 5000, Fin-90014 Uniwersytet w Oulu. ³³ Wydział Badań nad Bliźniętami i Epidemiologii Genetycznej, King's College London, Londyn, Wielka Brytania. ³⁴ Wydział Epidemiologii, Erasmus University Medical Center, Rotterdam, Holandia, 3015 CN. ³⁵ Wydział Radiologii, Erasmus University Medical Center, Rotterdam, Holandia, 3015 CN. ³⁶ Wydział Chemii Klinicznej, Fimlab Laboratories i Wydział Lekarski, Uniwersytet w Tampere, Tampere, Finlandia, 33520. ³⁷ Wydział Zdrowia Publicznego, Uniwersytet Helsiński, Helsinki, Finlandia. ³⁸ Harvard Medical School, Boston MA 02115. ³⁹ Uniwersytet Duisburg Essen, Essen, Niemcy. ⁴⁰ Szpital Uniwersytecki Landspitali, 101 Reykjavik, Islandia. ⁴¹ VU University Medical Center, Katedra Psychiatrii, Amsterdam, Holandia, 1081 HL. ⁴² Katedra Psychiatrii, Washington University School of Medicine, 660 South Euclid, CB 8134, St. Louis, MO 63110, USA. ⁴³ University Medical Center Groningen, Uniwersytet w Groningen, Groningen, Holandia, 9700RB. ⁴⁴ MRC Functional Genomics Unit, Katedra Fizjologii, Anatomii i Genetyki, Uniwersytet Oksfordzki, Wielka Brytania. ⁴⁵ Nuffield Department of Clinical Neuroscience, Uniwersytet Oksfordzki, Wielka Brytania. ⁴⁶ Oxford Headache Centre, John Radcliffe Hospital, Oksford, Wielka Brytania. ⁴⁷ Max Planck Institute of Psychiatry, Monachium, Niemcy. ⁴⁸ Christian Albrechts University, Kilonia, Niemcy. ⁴⁹ Institute of Human Genetics, Helmholtz Center, Monachium, Neuherberg, Niemcy. ⁵⁰ Katedra Medycyny Ogólnej i Podstawowej Opieki Zdrowotnej, Uniwersytet Helsiński i Szpital Uniwersytecki w Helsinkach, Helsinki, Finlandia. ⁵¹ Narodowy Instytut Zdrowia i Opieki Społecznej, Helsinki, Finlandia. ⁵² Instytut Medycyny Klinicznej, Uniwersytet Helsiński, Helsinki, Finlandia. ⁵³ Wydział Zdrowia Środowiskowego, Harvard TH Chan School of Public Health, Boston, USA 02115. ⁵⁴ Oddział Medycyny Wewnętrznej, Erasmus University Medical Center, Rotterdam, Holandia, 3015 CN. ⁵⁵ Wydział Leczenia Bólu i Badań, Szpital Uniwersytecki w Oslo, Oslo, 0424 Oslo, Norwegia. ⁵⁶ Wydział Lekarski, Uniwersytet w Oslo, Oslo, 0318 Oslo, Norwegia. ⁵⁷ Oddział Zdrowia Psychicznego, Norweski Instytut Zdrowia Publicznego, PO Box 4404 Nydalen, Oslo, Norwegia, NO-0403. ⁵⁸ Kiel Pain and Headache Center, 24149 Kilonia, Niemcy. ⁵⁹ Duńskie Centrum Bólów Głowy, Katedra Neurologii, Rigshospitalet, Szpital Glostrup, Uniwersytet Kopenhaski, Dania. ⁶⁰ Instytut Psychiatrii Biologicznej, Centrum Zdrowia Psychicznego Sct. Hans, Uniwersytet Kopenhaski, Roskilde, Dania. ⁶¹ Instytut Psychiatrii Biologicznej, MHC Sct. Hans, Służby Zdrowia Psychicznego Kopenhaga, DK-2100 Kopenhaga, Dania. ⁶² Instytut Nauk Klinicznych, Wydział Medycyny i Nauk o Zdrowiu, Uniwersytet Kopenhaski, DK-2100 Kopenhaga, Dania. ⁶³ iPSYCH – Inicjatywa Fundacji Lundbecka na rzecz Zintegrowanych Badań Psychiatrycznych, DK-2100 Kopenhaga, Dania. ⁶⁴ Lista członków i afiliacji znajduje się w Uwadze Uzupełniającej. ⁶⁵ Wydział Zdrowia Publicznego, Uniwersytet Helsiński, Helsinki, Finlandia. ⁶⁶ Departament Zdrowia, Narodowy Instytut Zdrowia i Opieki Społecznej, Helsinki, Finlandia. ⁶⁷ Centrum Badawcze Medycyny Kardiologicznej Stosowanej i Zapobiegawczej, Uniwersytet w Turku, Turku, Finlandia, 20521. ⁶⁸ Katedra Fizjologii Klinicznej i Medycyny Nuklearnej, Szpital Uniwersytecki w Turku, Turku, Finlandia, 20521. ⁶⁹ Oddział Neurologii, Centrum Medyczne Uniwersytetu Erazma, Rotterdam, Holandia, 3015 CN. ⁷⁰ Imperial College London, Katedra Epidemiologii i Biostatystyki, MRC Agencja Ochrony Zdrowia (HPE) Centrum Środowiska i Zdrowia, Szkoła Zdrowia Publicznego, Wielka Brytania, W2 1PG. ⁷¹ Uniwersytet w Oulu, Biocentrum Oulu, Finlandia, Box 5000, Fin-90014 Uniwersytet w Oulu. ⁷² Szpital Uniwersytecki w Oulu, Oddział Podstawowej Opieki Zdrowotnej, Oulu, Finlandia, Box 10, Fin-90029 OYS. ⁷³ Uniwersyteckie Centrum Medyczne Hamburg Eppendorf, Instytut Genetyki Człowieka, 20246 Hamburg, Niemcy. ⁷⁴ Population Health Research Institute, St George's, University of London, Cranmer Terrace, Londyn SW17 0RE, Wielka Brytania. ⁷⁵ Munich Cluster for Systems Neurology (SyNergy), Monachium, Niemcy. ⁷⁶ Leiden University Medical Center, Department of Human Genetics, Leiden, Holandia, PO Box 9600, 2300 RC. ⁷⁷ Faculty of Medicine, University of Iceland, 101 Reykjavik, Islandia. ⁷⁸ Statistical and Genomic Epidemiology Laboratory, Institute of Health and Biomedical Innovation, Queensland University of Technology, 60 Musk Ave, Kelvin Grove, QLD 4059, Australia. ⁷⁹ Department of Neurology, Massachusetts General Hospital, Boston, USA.