Na odczuwanie bólu wpływa wiele czynników – w tym płeć, pora dnia i dominująca ręka. Profesor Hartmut Göbel odpowiada na często zadawane pytania na ten temat:

Dlaczego wrażliwość na ból wzrasta w nocy?

Profesor Hartmut Göbel: Organizm reguluje wrażliwość na ból. Liczne badania pokazują, że ludzie są szczególnie wrażliwi na ból w nocy i wczesnym rankiem. Wrażliwość ta maleje w ciągu dnia. Wrażliwość na ból jest regulowana przez liczne procesy elektryczne i biochemiczne. Wrażliwość na ból wzrasta podczas snu, dzięki czemu urazy są w tej fazie lepiej odczuwalne. Z drugiej strony wiadomo, że wrażliwość na ból jest niższa podczas aktywności i rozproszenia uwagi.

Czy kobiety i mężczyźni mają różne progi bólu i różną tolerancję na ból?

W eksperymentach kobiety wykazywały większą wrażliwość na ból niż mężczyźni. Odczuwają ból intensywniej i z większą subtelnością. Mężczyźni mają mniej wyrafinowany system percepcji bólu. Oznacza to jednak, że mogą nie zauważać urazów wystarczająco wcześnie. Te różnice uwarunkowane płcią wynikają częściowo z predyspozycji genetycznych, które wpływają na wrażliwość systemu percepcji bólu. Wpływ hormonów również przyczynia się do zwiększonej wrażliwości na ból.

Kobiety wykazują większe różnice w lateralizacji wrażliwości na ból. Co to oznacza i jaka jest tego przyczyna?

Ciało składa się z dwóch połówek – jest symetrycznie zbudowane. Człowiek ma dwie ręce, dwie nogi, dwoje oczu i dwoje uszu. Fizyczna wrażliwość na ból również wykazuje lateralizację: nie jest taka sama po lewej i prawej stronie, lecz różna. Ramię dominujące jest mniej wrażliwe niż ramię niedominujące. Z drugiej strony, ból jest odczuwany intensywniej po stronie niedominującej. Wydaje się również, że dominująca strona narządów wewnętrznych jest mniej wrażliwa na ból.

Dlaczego rytm dobowy wrażliwości na ból jest bardziej wyraźny u kobiet?

Wrażliwość organizmu na ból zmienia się w ciągu dnia. Zmiany te mogą być bardzo subtelne lub bardzo wyraźne. Percepcja bólu u kobiet jest znacznie bardziej zniuansowana niż u mężczyzn. Odczuwają one różne niuanse różnych rodzajów bólu znacznie intensywniej. Można nawet bezpośrednio zmierzyć, że codzienne wahania wrażliwości na ból są u kobiet znacznie większe. Ogólnie rzecz biorąc, kobiety mają bardziej złożony układ sensoryczny.

Jaki jest najlepszy sposób radzenia sobie z bólem?

Wcześniej zakładano, że odpoczynek i ograniczenie aktywności łagodzą ból. Dziś wiemy, że jest odwrotnie: aktywność i ruch neutralizują ból. W przypadku osób przebywających na długotrwałym zwolnieniu lekarskim z powodu przepukliny dysku rokowanie co do powrotu do pracy jest znacznie gorsze. W takich przypadkach ważny jest jak najszybszy powrót do normalnego życia. Kluczowe jest, aby nie poddawać się bólowi, lecz go leczyć, a następnie ponownie zacząć działać.

Literatura:
Hartmut Göbel. Pomiar bólu – Teoria – Metodologia – Zastosowania w bólach głowy –
Urban & Fischer Verlag, ISBN 10: 3437114360 / ISBN 13: 9783437114366