Najnowsze badania wykazały, że kobiety poniżej 45. roku życia są bardziej narażone na udar mózgu niż mężczyźni. Większość udarów jest spowodowana tzw. „tradycyjnymi” czynnikami ryzyka naczyniowego, takimi jak nadciśnienie tętnicze, hiperlipidemia i cukrzyca. Jednak kobiety rzadziej cierpią na te czynniki ryzyka niż mężczyźni. W niedawnym badaniu przeprowadzonym przez Lepperta i współpracowników zbadano, jakie inne, nietypowe czynniki ryzyka udaru mózgu istnieją poza tymi już znanymi.

Przebadano łącznie 2618 pacjentów z udarami mózgu (52% kobiet; 73,3% udarów niedokrwiennych) i 7827 osób z grupy kontrolnej. Wszystkie tradycyjne czynniki ryzyka występowały częściej u pacjentów niż w grupie kontrolnej. Najczęstszymi tradycyjnymi czynnikami ryzyka były nadciśnienie tętnicze (44,3%), hiperlipidemia (33%) i palenie tytoniu (28,8%) u mężczyzn oraz nadciśnienie tętnicze (41,6%), palenie tytoniu (32,8%) i hiperlipidemia (28,9%) u kobiet. Najczęstszymi niekonwencjonalnymi czynnikami ryzyka były migrena (24,2%), niewydolność nerek (15,5%) i trombofilia (12,4%) u mężczyzn oraz migrena (43,6%), trombofilia (13,5%) i choroba nowotworowa (11,4%) u kobiet. Kobiety z udarami mózgu rzadziej zachodziły w ciążę, ale częściej stosowały doustne środki antykoncepcyjne niż grupa kontrolna. Migrena jest przyczyną odpowiednio 20,1% i 34,5% udarów u mężczyzn i kobiet.

Badanie pokazuje, że nietypowe czynniki ryzyka były tak samo ważne jak tradycyjne czynniki ryzyka w rozwoju udarów mózgu zarówno u mężczyzn, jak i u kobiet. Nadciśnienie tętnicze było najważniejszym tradycyjnym czynnikiem ryzyka, rosnącym wraz z wiekiem zarówno u mężczyzn, jak i u kobiet i stanowiącym odpowiednio 27,8% i 26,7% udarów mózgu u mężczyzn i kobiet w wieku od 45 do 55 lat. Natomiast migrena była najważniejszym nietypowym czynnikiem ryzyka, malejącym wraz z wiekiem i powodującym odpowiednio 20,1% i 34,5% udarów mózgu u mężczyzn i kobiet poniżej 35 roku życia. Nietypowe czynniki ryzyka okazały się równie ważne w rozwoju udarów mózgu u młodych mężczyzn i kobiet. Wyniki podkreślają znaczenie uwzględnienia nietypowych czynników ryzyka udarów mózgu u młodych dorosłych. W tym badaniu migrena okazała się najważniejszym nietypowym czynnikiem ryzyka u młodych dorosłych. Badanie to po raz pierwszy wykazało, że migrena ma wpływ na całkowite ryzyko udaru mózgu u młodych dorosłych, które stanowi połowę populacyjnego ryzyka u osób dorosłych poniżej 35. roku życia.

Istnieje wiele hipotez opartych na danych, które wyjaśniają związek między migreną a udarem mózgu (patrz rysunek), od (1) nadkrzepliwości spowodowanej podwyższonym poziomem antykoagulantów, nasilającej się pod wpływem palenia tytoniu lub estrogenu egzogennego, do (2) hipoperfuzji spowodowanej rozprzestrzeniającą się depresją korową, (3) dysfunkcji śródbłonka spowodowanej przyspieszoną miażdżycą, (4) zatorów wywołanych przez przecieki prawo-lewe, (5) powiązań genetycznych, które powodują zarówno migrenę, jak i udar mózgu, oraz (6) metod leczenia migreny, w tym niesteroidowych leków przeciwzapalnych, tryptanów i ergotaminy. Zakres, w jakim każdy indywidualny mechanizm przyczynia się do ogólnego ryzyka udaru mózgu u pacjentów z migreną, lub czy migrena jest modyfikowalnym czynnikiem ryzyka udaru, pozostaje niejasny. Do tej pory jedyną interwencją mającą na celu zmniejszenie ryzyka udaru mózgu u pacjentów z migreną jest zalecenie unikania złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych u kobiet z migreną z aurą. Jednak migrena i udar u młodych dorosłych mogą mieć podobne objawy kliniczne, co zwiększa ryzyko błędnej diagnozy i komplikuje badania.

Wnioski wskazują, że nietypowe czynniki ryzyka są równie istotne, jak tradycyjne czynniki ryzyka w rozwoju udarów mózgu, zarówno u młodych mężczyzn, jak i kobiet. U osób dorosłych w wieku 18–34 lat więcej udarów mózgu było związanych z nietypowymi czynnikami ryzyka niż z tradycyjnymi. Ogólnie rzecz biorąc, nietypowe czynniki ryzyka są równie silnie związane z rozwojem udarów mózgu u młodych dorosłych w wieku 18–44 lat, jak tradycyjne czynniki ryzyka. Konieczne są dalsze badania, aby lepiej zrozumieć, jak migrena przyczynia się do ryzyka udaru mózgu u młodych dorosłych oraz opracować strategie profilaktyki pierwotnej i wtórnej dla pacjentów z migreną.

Źródło : Leppert MH, Poisson SN, Scarbro S, Suresh K, Lisabeth LD, Putaala J, Schwamm LH, Daugherty SL, Bradley CJ, Burke JF, Ho PM. Związek tradycyjnych i nietypowych czynników ryzyka w rozwoju udarów mózgu u młodych dorosłych według płci i grupy wiekowej: retrospektywne badanie typu case-control. Circ Cardiovasc Qual Outcomes. 26 marca 2024 r.: e010307. doi: 10.1161/CIRCOUTCOMES.123.010307. Publikacja elektroniczna przed drukiem. PMID: 38529631